Ο σκληρός νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός ονομάζεται «ανάπτυξη»,
το διεθνές κύκλωμα των κερδοσκόπων «αγορές»,
οι ληστο-τραπεζίτες αποκαλούνται «εταίροι» και «συνεργάτες»,
η απροσχημάτιστη επιτροπεία ολόκληρων κρατών ονομάζεται «επιτήρηση»,
οι εργαζόμενοι «απασχολήσιμοι»,
η ανεργία «εφεδρεία»,
η απόλυση «αποχώρηση»…
το διεθνές κύκλωμα των κερδοσκόπων «αγορές»,
οι ληστο-τραπεζίτες αποκαλούνται «εταίροι» και «συνεργάτες»,
η απροσχημάτιστη επιτροπεία ολόκληρων κρατών ονομάζεται «επιτήρηση»,
οι εργαζόμενοι «απασχολήσιμοι»,
η ανεργία «εφεδρεία»,
η απόλυση «αποχώρηση»…
Ένας νέος γλωσσικός κώδικας που επιβάλλεται «ανεπαισθήτως» μεν αλλά συστηματικά… Κι εύκολα ένας υποψιασμένος παρατηρητής μπορεί να διαπιστώσει
την προϊούσα συστηματική επιβολή νέων λέξεων με στόχο την «απάλυνση»
ή και την πλήρη διαστροφή του νοήματος των λέξεων
που γνωρίζαμε και χρησιμοποιούσαμε ως τώρα…
την προϊούσα συστηματική επιβολή νέων λέξεων με στόχο την «απάλυνση»
ή και την πλήρη διαστροφή του νοήματος των λέξεων
που γνωρίζαμε και χρησιμοποιούσαμε ως τώρα…
Η “Νεογλώσσα” είναι εδώ…
Και σίγουρα μια απόλυτη επιβολή της είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί.
Οι άνθρωποι θα μετατραπούν σε δούλους, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι είναι ελεύθεροι…
Και σίγουρα μια απόλυτη επιβολή της είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί.
Οι άνθρωποι θα μετατραπούν σε δούλους, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι είναι ελεύθεροι…
-Ο Μπρεχτ και η σύγχυση των λέξεων…
“Αυτή η βαβυλωνιακή σύγχυση των λέξεων
προέρχεται απ’ το ότι είναι η γλώσσα
αυτών που την παρακμάζουν.
Το ότι άλλο πια δεν μπορούμε να την καταλάβουμε
προέρχεται απ’ το ότι
σε τίποτα πια δε χρησιμεύει να την καταλάβουμε…”
(Μπ. Μπρεχτ, Αυτή η βαβυλωνιακή σύγχυση των λέξεων)
-Τζορτζ Όργουελ, «1984»: Ο έλεγχος της σκέψης μέσω της καταστροφής των λέξεων..
Το σύστημα αποσκοπεί στη μη σκέψη,
σύμφωνα με τον Οργουελ,
μέσω της καταστροφής των λέξεων και την καθιέρωση της Νέας Ομιλίας:
σύμφωνα με τον Οργουελ,
μέσω της καταστροφής των λέξεων και την καθιέρωση της Νέας Ομιλίας:
«Δίνουμε στη γλώσσα την τελική της μορφή,
τη μορφή που θα έχει όταν κανείς δε θα μιλάει άλλη γλώσσα.
Οταν τελειώσουμε, οι άνθρωποι σαν εσένα θα πρέπει να τη μάθουν απ’ αρχής.
Πιστεύεις, φαντάζομαι, ότι η κύρια δουλειά μας είναι να εφεύρουμε νέες λέξεις.
Αλλά δε συμβαίνει καθόλου κάτι τέτοιο!
Καταστρέφουμε λέξεις – εικοσάδες, εκατοντάδες κάθε μέρα.
Πετσοκόβουμε τη γλώσσα ως το κόκαλο».
Και σε κάποιο άλλο σημείο:
«Δε βλέπεις ότι ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης;
Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης,
γιατί δε θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς.
Κάθε γενική έννοια που μπορεί ποτέ να εκφραστεί θα καλύπτεται με μια μόνο λέξη,
που το νόημά της θα είναι αυστηρά καθορισμένο και όλες οι παραπλήσιες έννοιές της
θα έχουν εκλείψει και ξεχαστεί.
Η Παλαιά Ομιλία θα εκτοπιστεί μια για πάντα και θα έσπαζε
και ο τελευταίος κρίκος με το παρελθόν».
τη μορφή που θα έχει όταν κανείς δε θα μιλάει άλλη γλώσσα.
Οταν τελειώσουμε, οι άνθρωποι σαν εσένα θα πρέπει να τη μάθουν απ’ αρχής.
Πιστεύεις, φαντάζομαι, ότι η κύρια δουλειά μας είναι να εφεύρουμε νέες λέξεις.
Αλλά δε συμβαίνει καθόλου κάτι τέτοιο!
Καταστρέφουμε λέξεις – εικοσάδες, εκατοντάδες κάθε μέρα.
Πετσοκόβουμε τη γλώσσα ως το κόκαλο».
Και σε κάποιο άλλο σημείο:
«Δε βλέπεις ότι ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης;
Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης,
γιατί δε θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς.
Κάθε γενική έννοια που μπορεί ποτέ να εκφραστεί θα καλύπτεται με μια μόνο λέξη,
που το νόημά της θα είναι αυστηρά καθορισμένο και όλες οι παραπλήσιες έννοιές της
θα έχουν εκλείψει και ξεχαστεί.
Η Παλαιά Ομιλία θα εκτοπιστεί μια για πάντα και θα έσπαζε
και ο τελευταίος κρίκος με το παρελθόν».
(Τζορτζ Όργουελ, «1984»)
-Ο Φρανκ Λεπάζ κι ο «πόλεμος των λέξεων»….
«Το δικό του πόλεμο έχει αρχίσει στη Γαλλία ο Φρανκ Λεπάζ, που είναι κάτι ανάμεσα σε θεατρίνο και λαϊκό παιδαγωγό: τον πόλεμο των λέξεων.
Οταν οι απολύσεις γίνονται «σχέδια για τη διάσωση της εργασίας»,
όταν οι τραπεζίτες μασκαρεύονται σε «συνεργάτες» μας από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας, τότε είναι βέβαιο πως χρειαζόμαστε επιτακτικά μια αποτοξίνωση από αυτήν.
Οταν οι απολύσεις γίνονται «σχέδια για τη διάσωση της εργασίας»,
όταν οι τραπεζίτες μασκαρεύονται σε «συνεργάτες» μας από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας, τότε είναι βέβαιο πως χρειαζόμαστε επιτακτικά μια αποτοξίνωση από αυτήν.
Και αυτό ακριβώς κάνει εδώ και τέσσερα χρόνια ο Φρανκ Λεπάζ, μαζί με ένα τσούρμο όχι από σαλτιμπάγκους, αλλά από λαϊκούς παιδαγωγούς.
“Δουλέψαμε πολλά χρόνια στη λαϊκή εκπαίδευση,
υποχρεωμένοι να εκπορνευόμαστε σε εκπαιδευτικά προγράμματα, προκειμένου να παίρνουμε επιδοτήσεις”, λέει στο περιοδικό “Μπάστα”.
“Ωσπου αποφασίσαμε να τα βροντήξουμε και να κάνουμε αυτό που επιθυμούσαμε πάντα”.
Τι είναι αυτό;
Ενα περιοδεύον εργαστήριο που έχει στόχο να αποτοξινώσει τον λαό από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας. “Λαϊκή εκπαίδευση θα πει να ανακτά κανείς την κριτική γλώσσα
και να επινοεί τρόπους αντίστασης στη συμβιβασμένη γλώσσα», λέει ο Φρανκ Λεπάζ.
υποχρεωμένοι να εκπορνευόμαστε σε εκπαιδευτικά προγράμματα, προκειμένου να παίρνουμε επιδοτήσεις”, λέει στο περιοδικό “Μπάστα”.
“Ωσπου αποφασίσαμε να τα βροντήξουμε και να κάνουμε αυτό που επιθυμούσαμε πάντα”.
Τι είναι αυτό;
Ενα περιοδεύον εργαστήριο που έχει στόχο να αποτοξινώσει τον λαό από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας. “Λαϊκή εκπαίδευση θα πει να ανακτά κανείς την κριτική γλώσσα
και να επινοεί τρόπους αντίστασης στη συμβιβασμένη γλώσσα», λέει ο Φρανκ Λεπάζ.
Παραδείγματα;
Υπάρχουν πολλά.
Εδώ και κάμποσο καιρό, ο καπιταλισμός έχει μετονομαστεί σε “ανάπτυξη”,
η κυριαρχία σε “συνεργασία”,
η εκμετάλλευση σε “διαχείριση ανθρώπινων πόρων”. “
Αυτήν ακριβώς τη γλώσσα πολεμάμε σήμερα”, συνεχίζει ο Λεπάζ.
“Επειδή δεν είναι ανώδυνη.
Αλλάζει βαθιά τον τρόπο που σκεφτόμαστε”.
Υπάρχουν πολλά.
Εδώ και κάμποσο καιρό, ο καπιταλισμός έχει μετονομαστεί σε “ανάπτυξη”,
η κυριαρχία σε “συνεργασία”,
η εκμετάλλευση σε “διαχείριση ανθρώπινων πόρων”. “
Αυτήν ακριβώς τη γλώσσα πολεμάμε σήμερα”, συνεχίζει ο Λεπάζ.
“Επειδή δεν είναι ανώδυνη.
Αλλάζει βαθιά τον τρόπο που σκεφτόμαστε”.
“Τα τελευταία χρόνια, λέξεις έρχονται και παρέρχονται.
Η εξουσία τις αλλάζει σαν πουκάμισα, ιδιαίτερα στα χρόνια της κρίσης.
Καθόλου τυχαία.
Επειδή ακόμη και το παιχνίδι των λέξεων είναι ένας πόλεμος που εκφράζει σχέσεις ισχύος. Παλιά τους φτωχούς τους ξέραμε “φτωχούς”.
Σήμερα έχουν γίνει “λιγότερο προνομιούχοι”, σαν να έχουν διατηρήσει μέσα στη φτώχεια τους έστω κάποια προνόμια που, όταν φτιάξουν τα πράγματα, τους περιμένουν στην επόμενη γωνία. Τους ανέργους τους ξέραμε “ανέργους”.
Σήμερα έχουν γίνει “απασχολήσιμοι”, σαν να είναι δηλαδή η ανεργία τους μια κατάσταση προσωρινή, που από στιγμή σε στιγμή θα αλλάξει με την πρώτη ευκαιρία.
Και οι γέροι δεν υπάρχουν πια.
Εχουν γίνει “τρίτη ηλικία”.
Η εξουσία τις αλλάζει σαν πουκάμισα, ιδιαίτερα στα χρόνια της κρίσης.
Καθόλου τυχαία.
Επειδή ακόμη και το παιχνίδι των λέξεων είναι ένας πόλεμος που εκφράζει σχέσεις ισχύος. Παλιά τους φτωχούς τους ξέραμε “φτωχούς”.
Σήμερα έχουν γίνει “λιγότερο προνομιούχοι”, σαν να έχουν διατηρήσει μέσα στη φτώχεια τους έστω κάποια προνόμια που, όταν φτιάξουν τα πράγματα, τους περιμένουν στην επόμενη γωνία. Τους ανέργους τους ξέραμε “ανέργους”.
Σήμερα έχουν γίνει “απασχολήσιμοι”, σαν να είναι δηλαδή η ανεργία τους μια κατάσταση προσωρινή, που από στιγμή σε στιγμή θα αλλάξει με την πρώτη ευκαιρία.
Και οι γέροι δεν υπάρχουν πια.
Εχουν γίνει “τρίτη ηλικία”.
Στο βιβλίο τους “Το νέο πνεύμα του καπιταλισμού”, οι κοινωνιολόγοι Λικ Μπολτανσκί και Ιβ Σιαπέλο παρουσιάζουν τις λέξεις που εμφανίζονται πιο συχνά
στα εγχειρίδια της διοίκησης επιχειρήσεων.
Πριν από 50 χρόνια ήταν η λέξη “ιεραρχία”.
Σήμερα αυτή η λέξη έχει εξαφανιστεί.
Εχει αντικατασταθεί από άλλες:
συμμετοχή, συναγωνισμός, συνεργασία.
“Πρόκειται για πλημμυρίδα από ευφημισμούς”, λέει ο παιδαγωγός Φιλίπ Μαρκ. “Αποδυναμώνουν μια κοινωνική πραγματικότητα για να μας την παρουσιάσουν λιγότερο βίαιη”.
στα εγχειρίδια της διοίκησης επιχειρήσεων.
Πριν από 50 χρόνια ήταν η λέξη “ιεραρχία”.
Σήμερα αυτή η λέξη έχει εξαφανιστεί.
Εχει αντικατασταθεί από άλλες:
συμμετοχή, συναγωνισμός, συνεργασία.
“Πρόκειται για πλημμυρίδα από ευφημισμούς”, λέει ο παιδαγωγός Φιλίπ Μαρκ. “Αποδυναμώνουν μια κοινωνική πραγματικότητα για να μας την παρουσιάσουν λιγότερο βίαιη”.
Οι τοκογλύφοι έγιναν “δανειστές”.
Και οι υπανάπτυκτες χώρες που ξέραμε έγιναν “αναπτυσσόμενες”, αλλά παρ’ όλη τη λεπτότητα του νέου όρου οι ανεπτυγμένες δεν έπαψαν να τις καταληστεύουν,
αποκρύπτοντας πίσω από τον κομψό όρο “πλεονάσματα” το προϊόν της ληστείας τους.
Οσο πιο πολύ θα αποτοξινώνονται οι άνθρωποι από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας τόσο πιο πολύ θα νιώθουν την ανάγκη να της αντισταθούν».
Και οι υπανάπτυκτες χώρες που ξέραμε έγιναν “αναπτυσσόμενες”, αλλά παρ’ όλη τη λεπτότητα του νέου όρου οι ανεπτυγμένες δεν έπαψαν να τις καταληστεύουν,
αποκρύπτοντας πίσω από τον κομψό όρο “πλεονάσματα” το προϊόν της ληστείας τους.
Οσο πιο πολύ θα αποτοξινώνονται οι άνθρωποι από την ξύλινη γλώσσα της εξουσίας τόσο πιο πολύ θα νιώθουν την ανάγκη να της αντισταθούν».
(από τα «Νέα»)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου